Mount Erebus Ice Caves

Mount Erebus Ice Caves, klasik anlamda bir mağara değildir; o, aktif bir volkanın bedeninden çıkan sıcak nefesin, Antarktika’nın mutlak soğuğuyla karşılaşması sonucu oluşmuş geçici ama ölümcül yeraltı boşluklarıdır ve burada tehlike, karanlıkta saklanmaz, bizzat havanın içinde dolaşır. Ross Adası’ndaki Erebus Yanardağı, dünyanın en güneydeki aktif volkanıdır ve volkanik gazlar, yüzeydeki kalın buz tabakasının altına doğru ilerleyerek zamanla tüneller, kubbeler ve mağara benzeri boşluklar yaratır; dışarıdan bakıldığında masum görünen bu buz yapılarının içinde sıcaklık sıfırın üstüne çıkabilir, fakat bu “rahatlık”, ölümcül bir yanılsamadır.

Bu buz mağaralarının atmosferi, yüksek oranda karbondioksit, sülfür dioksit ve diğer volkanik gazları barındırır; oksijen oranı hızla düşer ve gazlar renksiz, kokusuz ya da çok geç fark edilen bir keskinlikte olduğu için insan bedeni, tehlikeyi çoğu zaman bilinç kaybıyla öğrenir. Burada panik değil, farkındalık bile çoğu zaman işe yaramaz. Erebus Ice Caves’i diğer ölümcül yeraltı boşluklarından ayıran şey, istikrarsızlıklarıdır; mağaralar kalıcı değildir, buz sürekli hareket eder, tavanlar çökebilir, geçitler bir gecede kapanabilir ve içerideki gaz dengesi saatler içinde değişebilir. Bu nedenle bilim insanları bile bu mağaralara yalnızca sensörlerle, sınırlı sürelerle ve kesin protokollerle yaklaşır.

Işık burada işe yaramaz; çünkü görüş açılsa bile nefes daralır. Karanlık, Krubera’daki gibi baskıcı değildir, Movile’deki gibi mutlak da değildir; Erebus’ta karanlık, yanıltıcı bir sakinlik taşır. Beyaz buz duvarlar ferahlık hissi verirken, görünmez gazlar bedeni yavaşça etkisiz hale getirir. Bu mağaralar, insanın doğaya dair en tehlikeli yanılgısını yüzeye çıkarır: soğuğun her şeyi durdurduğu fikrini. Oysa burada soğuk, yalnızca yüzeyi dondurur; altta, zehir hala hareket halindedir.



Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Skocjan Mağaraları; Yeraltında Açılan Uçurum

Resim
Skocjan Mağaraları, insanın mağara kelimesine yüklediği tüm imgeleri bilinçli biçimde bozan, dar geçitler ve alçak tavanlar beklentisiyle giren zihni bir anda devasa boşluklarla, uçurum hissi veren derinliklerle ve aşağıya doğru çekilen bir sessizlikle karşılayan nadir yeraltı sistemlerinden biridir; çünkü burası, yerin altına inmekten çok, yerin içine düşmek duygusu uyandırır. Slovenya’nın güneybatısında yer alan bu mağara sistemi, Reka Nehri’nin yüzeyden kaybolarak yeraltına çekildiği noktada başlar ve insanı, karanlığın içinde oyulmuş dev bir kanyonla karşı karşıya bırakır; mağaranın ana salonlarında yükselen boşluklar onlarca metreyi bulurken, tavan ile taban arasındaki mesafe, insan ölçeğini anlamsızlaştıracak kadar büyüktür. Skocjan’ı diğer ünlü mağaralardan ayıran en temel özellik de budur: burada daralmayan, aksine genişleyerek tehditkar bir hal alan bir yeraltı vardır. Jeolojik açıdan bakıldığında Skocjan, karst oluşumlarının en dramatik örneklerinden birini sunar; milyonlarca...
Devamı

Gouffre Berger

Resim
Gouffre Berger, dramatik bir uçurumdan çok, uzun soluklu bir iniştir; Fransa’nın Vercors platosunda açılan bu derin mağara, keşfin romantik hızını daha baştan reddeder ve ilerleyenin nabzını, nefesini, kararlarını yavaş yavaş sınar. Burada tehlike, gözün gördüğünde değil, havaya güvendiğinde başlar. Yaklaşık 1.100 metreyi aşan derinliğiyle Gouffre Berger, katman katman inen şaftlar, dar boğazlar ve uzun galerilerden oluşur; bu yapı, mağarayı tek bir büyük boşluk olmaktan çıkarır, kimyasal ceplerin oluşmasına elverişli bir labirente dönüştürür. Derin kesimlerde oksijen oranı düşer, karbondioksit ağırlaşır ve hava, yer yer hareketsiz bir tabaka hâlinde çöker. Bu mağarada ölümcül olan ani çöküşler değil, yavaş bilinç kaybı riskidir; CO₂ cepleri, özellikle durgun bölümlerde fark edilmeden birikir ve insan, baş dönmesiyle başlayan sürecin geri dönüşsüz bir noktaya sürüklendiğini çoğu zaman geç anlar. Bu yüzden Gouffre Berger, keşfin teknik bilgi kadar disiplin gerektirdiği yerlerden biridir...
Devamı

Hypogeum of Hal Saflieni; Taşın Hatırladığı Ses

Resim
Hypogeum of Hal Saflieni, bir mağara değildir; o, taşın yalnızca oyulmadığı, dinlendiği bir mekandır ve Malta’nın altına katman katman inen bu yeraltı tapınağı, insanın mekanla değil, titreşimle ilişki kurduğu çok nadir yapılardan biri olarak varlığını sürdürür. Yaklaşık MÖ 4000–2500 yılları arasında inşa edildiği düşünülen Hypogeum, üç ana seviyeden oluşur ve her kat, yüzeyden biraz daha kopuk, biraz daha içe dönük bir bilinç halini yansıtır; üst kat günlük ritüellere, orta kat geçişlere, en alt kat ise neredeyse tamamen sessizliğe ve karanlığa ayrılmıştır. Bu yapıyı benzersiz kılan unsur, mimarisinin göze değil, kulağa hitap etmesidir; özellikle “Oracle Room” olarak adlandırılan bölümde, belirli bir frekansta söylenen tek bir kelime, duvarlarda dolaşarak tüm yapıya yayılır ve modern akustik ölçümler, bu titreşimin insan bedeninde derin bir rezonans yarattığını ortaya koymuştur. Ses burada yankılanmaz, yerleşir; kemiklere kadar inen düşük frekanslar, zaman algısını bozar, yön duygusun...
Devamı