Longyou Mağaraları; Kimsenin Sahiplenmediği Mühendislik

Longyou Mağaraları, insanlık tarihinin en büyük paradokslarından birini taşın içine kazımış gibidir; çünkü bu devasa yeraltı yapıları ne bir efsanede geçer, ne bir imparatorluk kaydında anılır, ne de onları yapanlara dair tek bir isim bırakır ve buna rağmen, ölçüleri, simetrisi ve mühendisliğiyle sıradan bir açıklamayı kesin biçimde reddeder. 1992 yılında bir köylünün su dolu bir çukuru boşaltmasıyla ortaya çıkan bu mağaralar, doğal değildir; her biri insan eliyle, yaklaşık 30 metre derinliğe kadar oyulmuş, devasa sütunlarla desteklenmiş ve duvarları baştan sona aynı açıda ilerleyen paralel oyuklarla kaplanmıştır; bu oyukların estetik mi, yapısal mı yoksa sembolik mi olduğu hala netlik kazanmamıştır.

Bugün bilinen 24 ayrı mağaranın her biri birbirinden bağımsızdır; aralarında hiçbir bağlantı tüneli yoktur, bu da planlamanın tek merkezden yürütüldüğünü, ancak işlevin mağaralar arası değil, her bir boşluğun kendi içinde kurgulandığını düşündürür; üstelik bu mağaraların kazılması sırasında çıkarılan milyonlarca metreküp taşın nereye götürüldüğüne dair de hiçbir iz bulunmamıştır. Longyou’yu asıl rahatsız edici kılan şey, dönemin bilinen teknolojisiyle böylesine düzgün duvar yüzeylerinin, bu kadar kusursuz oranların ve çökmeye karşı böylesine dirençli sütun sistemlerinin nasıl üretildiğinin açıklanamamasıdır; çünkü mağaralarda ne is, ne lamba izi, ne de uzun süreli yerleşime dair tek bir kalıntı vardır, sanki burası yaşamak için değil, yalnızca var olmak için inşa edilmiştir.

Bazı Çinli araştırmacılar yapıyı askeri bir gizlenme alanı olarak yorumlarken, bazıları burayı bir tür yeraltı deposu ya da törensel mekan olarak görür; ancak hiçbir teori, neden bu kadar büyük bir emeğin hiçbir yazılı kayda geçirilmediğini açıklayamaz ve Çin gibi kayıt tutma geleneği güçlü bir medeniyette bu sessizlik, başlı başına bir anomalidir. Duvarlardaki çizgilerin yönü, ritmi ve sürekliliği, insanı bir süre sonra mekan algısından koparır; yukarıyı aşağıdan ayırt etmek zorlaşır, ölçü duygusu silinir ve Longyou, ziyaretçisini bir yapıdan çok, bilinç haline sokar; burada mağara, saklanılan değil, düşüncenin yankılandığı bir boşluk gibidir.




Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Skocjan Mağaraları; Yeraltında Açılan Uçurum

Resim
Skocjan Mağaraları, insanın mağara kelimesine yüklediği tüm imgeleri bilinçli biçimde bozan, dar geçitler ve alçak tavanlar beklentisiyle giren zihni bir anda devasa boşluklarla, uçurum hissi veren derinliklerle ve aşağıya doğru çekilen bir sessizlikle karşılayan nadir yeraltı sistemlerinden biridir; çünkü burası, yerin altına inmekten çok, yerin içine düşmek duygusu uyandırır. Slovenya’nın güneybatısında yer alan bu mağara sistemi, Reka Nehri’nin yüzeyden kaybolarak yeraltına çekildiği noktada başlar ve insanı, karanlığın içinde oyulmuş dev bir kanyonla karşı karşıya bırakır; mağaranın ana salonlarında yükselen boşluklar onlarca metreyi bulurken, tavan ile taban arasındaki mesafe, insan ölçeğini anlamsızlaştıracak kadar büyüktür. Skocjan’ı diğer ünlü mağaralardan ayıran en temel özellik de budur: burada daralmayan, aksine genişleyerek tehditkar bir hal alan bir yeraltı vardır. Jeolojik açıdan bakıldığında Skocjan, karst oluşumlarının en dramatik örneklerinden birini sunar; milyonlarca...
Devamı

Gouffre Berger

Resim
Gouffre Berger, dramatik bir uçurumdan çok, uzun soluklu bir iniştir; Fransa’nın Vercors platosunda açılan bu derin mağara, keşfin romantik hızını daha baştan reddeder ve ilerleyenin nabzını, nefesini, kararlarını yavaş yavaş sınar. Burada tehlike, gözün gördüğünde değil, havaya güvendiğinde başlar. Yaklaşık 1.100 metreyi aşan derinliğiyle Gouffre Berger, katman katman inen şaftlar, dar boğazlar ve uzun galerilerden oluşur; bu yapı, mağarayı tek bir büyük boşluk olmaktan çıkarır, kimyasal ceplerin oluşmasına elverişli bir labirente dönüştürür. Derin kesimlerde oksijen oranı düşer, karbondioksit ağırlaşır ve hava, yer yer hareketsiz bir tabaka hâlinde çöker. Bu mağarada ölümcül olan ani çöküşler değil, yavaş bilinç kaybı riskidir; CO₂ cepleri, özellikle durgun bölümlerde fark edilmeden birikir ve insan, baş dönmesiyle başlayan sürecin geri dönüşsüz bir noktaya sürüklendiğini çoğu zaman geç anlar. Bu yüzden Gouffre Berger, keşfin teknik bilgi kadar disiplin gerektirdiği yerlerden biridir...
Devamı

Hypogeum of Hal Saflieni; Taşın Hatırladığı Ses

Resim
Hypogeum of Hal Saflieni, bir mağara değildir; o, taşın yalnızca oyulmadığı, dinlendiği bir mekandır ve Malta’nın altına katman katman inen bu yeraltı tapınağı, insanın mekanla değil, titreşimle ilişki kurduğu çok nadir yapılardan biri olarak varlığını sürdürür. Yaklaşık MÖ 4000–2500 yılları arasında inşa edildiği düşünülen Hypogeum, üç ana seviyeden oluşur ve her kat, yüzeyden biraz daha kopuk, biraz daha içe dönük bir bilinç halini yansıtır; üst kat günlük ritüellere, orta kat geçişlere, en alt kat ise neredeyse tamamen sessizliğe ve karanlığa ayrılmıştır. Bu yapıyı benzersiz kılan unsur, mimarisinin göze değil, kulağa hitap etmesidir; özellikle “Oracle Room” olarak adlandırılan bölümde, belirli bir frekansta söylenen tek bir kelime, duvarlarda dolaşarak tüm yapıya yayılır ve modern akustik ölçümler, bu titreşimin insan bedeninde derin bir rezonans yarattığını ortaya koymuştur. Ses burada yankılanmaz, yerleşir; kemiklere kadar inen düşük frekanslar, zaman algısını bozar, yön duygusun...
Devamı