Pozo del Diablo

Pozo del Diablo, klasik anlamda bir mağara değildir; o, yukarıdan bakıldığında sıradan bir çukur gibi görünen, ancak içine girildiğinde fiziğin ve biyolojinin sessizce devreye girdiği bir yeraltı boşluğudur ve tehlikesi karanlığında değil, görünmeyen havasındadır. Kolombiya’nın Santander bölgesinde yer alan bu derin oyukta ölüm, dramatik bir çöküşle ya da panikle değil, fark edilmeden gelir; çukurun tabanında biriken ağır gazlar, özellikle karbondioksit, oksijeni yukarı iter ve zemine yakın bölgelerde görünmez bir tabaka oluşturur; insan bu tabakanın içine girdiğinde nefes aldığını sanır ama aslında hiçbir şey almıyordur.

Pozo del Diablo’nun ortasında yer alan durgun su birikintisi, bu tehlikeyi daha da masum gösterir; su berraktır, yüzey sakindir, çevrede çürümüşlük hissi yoktur, ancak tam bu sakinlik, mağaranın en ölümcül özelliğidir; çünkü gazlar hareket etmez, rüzgar yoktur, hava karışmaz ve zehirli katman saatlerce, hatta günlerce yerinde kalabilir. Yerel halkın anlattığı hikayelerde, kuşların çukurun içine uçup birkaç saniye içinde düşmesi, küçük hayvanların suya yaklaşırken aniden hareketsiz kalması sıkça tekrar eder; bu anlatılar folklor gibi dursa da, arkasında son derece net bir gerçek vardır: Pozo del Diablo, reflekslere değil, bilince bile zaman tanımayan bir ortamdır.

Burada panik tehlikeyi artırır; çünkü karbondioksit zehirlenmesi çoğu zaman boğulma hissi yaratmaz, baş dönmesi ve ani bilinç kaybıyla ilerler; insan düşerken bağırmaz, yardım istemez, yalnızca sessizce yere yığılır ve bu yüzden Pozo del Diablo, kurtarma açısından da son derece riskli kabul edilir. Bu yeraltı boşluğu, karanlık mağaralardan farklı olarak keşfe direnmez; aksine fazla sakin davranır; ne dar geçitleri vardır, ne korkutucu şekilleri, ne de tehditkar sesleri; tüm tehlike, hiçbir duyunun uyarmadığı bir noktada, solunan havanın kimyasında gizlidir.



Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Skocjan Mağaraları; Yeraltında Açılan Uçurum

Resim
Skocjan Mağaraları, insanın mağara kelimesine yüklediği tüm imgeleri bilinçli biçimde bozan, dar geçitler ve alçak tavanlar beklentisiyle giren zihni bir anda devasa boşluklarla, uçurum hissi veren derinliklerle ve aşağıya doğru çekilen bir sessizlikle karşılayan nadir yeraltı sistemlerinden biridir; çünkü burası, yerin altına inmekten çok, yerin içine düşmek duygusu uyandırır. Slovenya’nın güneybatısında yer alan bu mağara sistemi, Reka Nehri’nin yüzeyden kaybolarak yeraltına çekildiği noktada başlar ve insanı, karanlığın içinde oyulmuş dev bir kanyonla karşı karşıya bırakır; mağaranın ana salonlarında yükselen boşluklar onlarca metreyi bulurken, tavan ile taban arasındaki mesafe, insan ölçeğini anlamsızlaştıracak kadar büyüktür. Skocjan’ı diğer ünlü mağaralardan ayıran en temel özellik de budur: burada daralmayan, aksine genişleyerek tehditkar bir hal alan bir yeraltı vardır. Jeolojik açıdan bakıldığında Skocjan, karst oluşumlarının en dramatik örneklerinden birini sunar; milyonlarca...
Devamı

Gouffre Berger

Resim
Gouffre Berger, dramatik bir uçurumdan çok, uzun soluklu bir iniştir; Fransa’nın Vercors platosunda açılan bu derin mağara, keşfin romantik hızını daha baştan reddeder ve ilerleyenin nabzını, nefesini, kararlarını yavaş yavaş sınar. Burada tehlike, gözün gördüğünde değil, havaya güvendiğinde başlar. Yaklaşık 1.100 metreyi aşan derinliğiyle Gouffre Berger, katman katman inen şaftlar, dar boğazlar ve uzun galerilerden oluşur; bu yapı, mağarayı tek bir büyük boşluk olmaktan çıkarır, kimyasal ceplerin oluşmasına elverişli bir labirente dönüştürür. Derin kesimlerde oksijen oranı düşer, karbondioksit ağırlaşır ve hava, yer yer hareketsiz bir tabaka hâlinde çöker. Bu mağarada ölümcül olan ani çöküşler değil, yavaş bilinç kaybı riskidir; CO₂ cepleri, özellikle durgun bölümlerde fark edilmeden birikir ve insan, baş dönmesiyle başlayan sürecin geri dönüşsüz bir noktaya sürüklendiğini çoğu zaman geç anlar. Bu yüzden Gouffre Berger, keşfin teknik bilgi kadar disiplin gerektirdiği yerlerden biridir...
Devamı

Hypogeum of Hal Saflieni; Taşın Hatırladığı Ses

Resim
Hypogeum of Hal Saflieni, bir mağara değildir; o, taşın yalnızca oyulmadığı, dinlendiği bir mekandır ve Malta’nın altına katman katman inen bu yeraltı tapınağı, insanın mekanla değil, titreşimle ilişki kurduğu çok nadir yapılardan biri olarak varlığını sürdürür. Yaklaşık MÖ 4000–2500 yılları arasında inşa edildiği düşünülen Hypogeum, üç ana seviyeden oluşur ve her kat, yüzeyden biraz daha kopuk, biraz daha içe dönük bir bilinç halini yansıtır; üst kat günlük ritüellere, orta kat geçişlere, en alt kat ise neredeyse tamamen sessizliğe ve karanlığa ayrılmıştır. Bu yapıyı benzersiz kılan unsur, mimarisinin göze değil, kulağa hitap etmesidir; özellikle “Oracle Room” olarak adlandırılan bölümde, belirli bir frekansta söylenen tek bir kelime, duvarlarda dolaşarak tüm yapıya yayılır ve modern akustik ölçümler, bu titreşimin insan bedeninde derin bir rezonans yarattığını ortaya koymuştur. Ses burada yankılanmaz, yerleşir; kemiklere kadar inen düşük frekanslar, zaman algısını bozar, yön duygusun...
Devamı